วิธีทำน้ำส้มควันไม้ใช้เอง

เตาเผาถ่าน สำหรับทำน้ำส้มควันไม้

น้ำส้มควันไม้ กับเตาเผาถ่าน เกี่ยวข้องกันอย่างไร มาหาคำตอบกัน เพราะในปัจจุบัน ใครที่ทำเกษตรอินทรีย์ สิ่งที่จะเห็นได้ชัดเจนเมื่อไปเยี่ยมเยียนในสวน หรือพื้นที่เกษตร นั่นคือ เตาเผาถ่าน

สิ่งสำคัญไม่ใช่เพื่อ เอาถ่าน มาใช้อย่างเดียว แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากการเผาถ่านให้ได้ ประโยชน์สูงสุด แม้การคิดค้นกรรมวิธี และวัตถุดิบที่นำมาทำเป็นเชื้อเพลง แทนถ่านไม้ ถูกพัฒนาไปอย่างต่อเนื่อง ยิ่งในยุคเศรษฐกิจแบบนี้ รัฐเองยังรณรงค์ให้ใช้ เตาอั้งโล่มหาเศรษฐี เตาอั้งโล่ประหยัดพลังงาน ฯลฯ ต่างสรรหามาให้ ประชาชน ถอยหลังลงคู ไม่ต้องไปรอดูอนาคตกันแล้ว

แค่เอาชีวิตรอดไปวัน ๆ ยังเต็มกลืน แต่การเผาถ่าน ก็ถือเป็นอาชีพที่ทำรายได้สูงสำหรับบางครอบครัว ในยุคนี้ ทั้งสร้างรายได้จากถ่านไม้ เกษตรกรที่จำหน่ายพืชเชื้อเพลิง ก็ร่ำรวยตามไปด้วย ซึ่งการเผาถ่านนั้น โดยปกติจะมีควันที่เกิดจากการเผา ส่วนใหญ่จะทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์

ปราชณ์ชาวบ้านหลายท่าน จึงได้คิด วิธีการที่จะนำเอา ควันเหล่านี้มาใช้ประโยชน์อย่างจริงจัง โดยการทำให้เย็นลงจนควบแน่น แล้วกลั่นตัวเป็นหยดน้ำ จะได้สิ่งที่เรียกว่าของเหลวสีคล้ำเหนียวนี้ว่า น้ำส้มควันไม้ มีกลิ่นไหม้ของกำมะถันอยู่มาก ส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นกรดอะซิติก ซึ่งมีความเป็นกรดต่ำ มีสีน้ำตาลแกมแดง

น้ำส้มควันไม้ที่ได้นี้ หากทิ้งไว้ในภาชนะพลาสติกประมาณ 3 เดือนในที่ร่ม ลดการสั่นสะเทือนของภาชนะบรรจุเพื่อให้มีการตกตะกอนและแยกตัวเป็น 3 ชั้น ชั้นแรกจะได้ น้ำมันเบา ที่ลอยอยู่ผิวน้ำ ชั้นที่สองเป็นน้ำส้มไม้ และถัดมาเป็นน้ำมันทาร์ ตกตะกอนอยู่ด้านล่างสุด สามารถสกัดคัดแยกส่วนต่างๆ มาใช้ประโยชน์ต่อไป สร้างรายได้แก่ครัวเรือนให้มานักต่อนัก

อุปกรณ์ในการผลิตน้ำส้มควันไม้

น้ำส้มควันไม้ ผลิตง่ายไม่เสียงบประมาณมาก เกษตรกรสามารถผลิตใช้เองได้ในครัวเรือนโดยไม่ต้องลงทุนซื้ออุปกรณ์การผลิตน้ำส้มควันไม้ราคาแพงๆ ก่อนอื่นต้องเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมก่อน

  • ถังประมาณ 200 ลิตร ถังแกลลอนน้ำมัน หากเตาใหญ่สามารถเพิ่มได้
  • ท่อขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว ยาว 1 เมตร (ความยาวของเส้นผ่าศูนย์กลางอาจเปลี่ยนแปลงตามความเหมาะสม) ทนความร้อนได้ ใช้สำหรับทำปล่องควัน
  • แกลบดิบประมาณ 2-3 กระสอบปุ๋ย
  • ไม้ หรือเชื้อเพลิงที่จะเผาทำเป็นถ่าน ควรเป็นไม้ที่ไม่ใหญ่มาก และเป็นไม้ที่มีน้ำในเนื้อไม้ไม่มากเกินไป เป็นไม้ที่ตัดทิ้งไว้ประมาณ 2 อาทิตย์ หรือมากกว่า เนื่องจากไม้ที่ตัดสดใหม่จะใช้เวลานานในการเผาและมีน้ำมาก เลื่อยเป็นท่อนเพื่อสะดวกในการนำใส่ภาชนะเผา
  • ตะไคร้หอม 5-10 กิโลกรัม เพื่อเพิ่มความหอม
  • ขวดน้ำพลาสติก 2 ขวด
  • ถังพลาสติกสำหรับเก็บเอาน้ำส้มควันไม้

การทำน้ำส้มควันไม้

วิธีทำเตาเผาถ่าน และการกลั่นควันเพื่อให้ได้ น้ำส้มควันไม้ แบบง่าย

  • ดัดแปลงถังน้ำมันเก่า 200 ลิตรโดยต่อท่อออกมาด้านนอกความสูงระดับ 90% ของตัวถังเป็นรูปตัว T ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3-4 นิ้ว โดยด้านบนจะเป็นปล่องควันและด้านล่างเป็นบริเวณที่ให้น้ำส้มควันไม้หยดออกมา ส่วนฝาปิดถังก็ต่อท่อออกมาเช่นกันความสูงประมาณ 20 เซนติเมตร จากนั้นเจาะรูด้วยสว่านข้างถังทั้ง 3 ด้านเส้นผ่าศูนย์กลาง ¾ นิ้ว (3หุน) สูงจากพื้นด้านล่างประมาณ 20 เซนติเมตรเพื่อระบายอากาศ
  • ถังขนาด 200 ลิตรจะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 56 ซม. สูง 89 ซม. จะแบ่งใส่วัตถุดิบออกเป็นชั้นๆ คือ
    – ชั้นที่ 1 และชั้นที่ 3 ใส่แกลบดิบความสูงประมาณ 25 เซนติเมตร หรือไม้ที่เป็นเชื่อเพลงอื่น
    – ชั้นที่ 2 และชั้นที่ 4 ใส่ตะไคร้หอมความสูงประมาณ 5 เซนติเมตร
    – ชั้นที่ 5 เป็นชั้นสุดท้ายให้เทแกลบดิบใส่ลงไปในถังให้เต็ม
  • จุดไฟเผาวัสดุที่เป็นส่วนผสมทั้งหมดและปิดฝาถังโดยปล่อยให้ควันลอยออกมาทางปล่องควันที่ต่อออกมา ประมาณ 1 ชั่วโมง สังเกตลักษณะของควันที่เผาไหม้ว่าอยู่ในระดับที่จะสามารถกลั่นออกมาเป็นน้ำส้มควันไม้ได้หรือไม่ โดยสังเกตจากช่วงที่ควันมีสีขาวขุ่นออกเหลือง อุณหภูมิปากปล่องระหว่าง 80-150 องศาเซลเซียส เป็นช่วงที่ผลผลิตจะมีคุณภาพดีที่สุด
  • ทำการปิดปากปล่องควันด้านบนโดยใช้ขวดพลาสติกบรรจุน้ำเปล่าปิดรูไว้ทั้ง 2 ปล่อง ควันที่ร้อนภายในเมื่อกระทบความเย็นจะเริ่มควบแน่นประมาณ 10 นาที จากนั่นกลั่นตัวออกมาเป็นหยดน้ำไหลออกมาทางด้านล่างของปล่องควันจะได้น้ำส้มควันไม้สมุนไพรบริสุทธิ์ โดยใช้เวลาเผาไหม้ทั้งหมด 24 ชั่วโมง
  • ปริมาณของวัตถุดิบสามารถผลิตน้ำส้มควันไม้ได้ 15 ลิตร ใช้ผ้าขาวบางกรองเอาเฉพาะน้ำส้มควันไม้เก็บไว้ใช้งานต่อไปได้ หรือทิ้งไว้ให้ตกตะกอน

น้ำส้มควันไม้
ข้อควรระวังในการใช้

  • ก่อนนำไปใช้ต้องทิ้งไว้จากการกักเก็บก่อนอย่างน้อย 3 เดือน เพื่อให้สารบางอย่างมีการตกตะกอนและเจือจาง
  • เนื่องจากน้ำส้มควันไม้มีความเป็นกรดไม่ถึงกับสูงมาก แต่หากถูกสัมผัสโดนส่วนของร่างกายในบริเวณที่บอบบางอาจทำอันตรายได้ ควรระวังอย่าให้เข้าตา เพราะอาจทำให้ตาบอดได้
  • น้ำส้มควันไม้ไม่ใช่ปุ๋ย แต่เป็นตัวเร่งปฎิกิริยาให้สารเคมีที่ถูกผสมเข้าด้วยกันมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ดังนั้นการนำไปใช้ทางการเกษตรจะช่วยเสริมประสิทธิภาพให้กับพืชแต่ไม่สามารถใช้แทนปุ๋ยได้นั่นเอง
  • การใช้เพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์และแมลงในดิน ควรทำก่อนเพาะปลูกอย่างน้อย 10 วัน สำหรับฆ่าตัวอ่อนและทิ้งไว้เพื่อให้เจือจาง
  • การนำไปใช้ต้องผสมน้ำให้เจือจางตามความเหมาะสมที่จะนำไปใช้โดยอัตราส่วนต่างๆ
  • การฉีดพ่นผักผลไม้เพื่อให้ดอกติดผล ควรพ่นก่อนที่ดอกจะบาน หากฉีดพ่นหลังจากดอกบานแมลงจะไม่เข้ามาผสมเกสร เพราะกลิ่นฉุนของน้ำส้มควันไม้และดอกจะถูกกัดกร่อนทำลายเป็นผลให้เกิดการร่วงง่าย